ฤดูน้ำแดง

ความรู้เกี่ยวกับการตกปลา >> ฤดูน้ำแดง

หน้าฝนเป็นช่วงที่นักตกปลาต้องคิดทั้งเรื่องหมายและเรื่องกติกาครับ ผมอยากชวนให้ทำความเข้าใจคำว่า "ฤดูน้ำแดง" ก่อนเตรียมคันเบ็ด เพราะช่วงคุ้มครองปลามีรายละเอียดเรื่องพื้นที่ เวลา และเครื่องมือ การจำแค่ว่าฝนมาแล้วปลากินเหยื่อดีจึงยังไม่พอสำหรับการวางแผนออกหมายครับ

ฤดูน้ำแดงคืออะไร

ฤดูน้ำแดงเป็นชื่อที่ใช้เรียกมาตรการคุ้มครองสัตว์น้ำจืดในช่วงมีไข่ วางไข่ และเลี้ยงตัวอ่อนครับ รายงานมาตรการฤดูน้ำแดงของ Thai PBS ระบุว่ากรมประมงดำเนินมาตรการต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2507 เพื่อให้สัตว์น้ำมีโอกาสแพร่ขยายพันธุ์ และปรับรายละเอียดให้สอดคล้องกับข้อมูลชีววิทยา ฝน และน้ำท่า

ประกาศฉบับปี 2568 มีผลเป็นเวลาห้าปี ตั้งแต่ 16 พฤษภาคม 2568 ถึง 30 พฤศจิกายน 2572 และให้คณะกรรมการประมงประจำจังหวัดกำหนดพื้นที่ เครื่องมือ วิธีการ และเงื่อนไขตามสภาพของแต่ละพื้นที่ได้ ผมจึงแนะนำให้ดูทั้งกรอบกลางและประกาศของจังหวัดที่จะไปตกครับ

พิษณุโลกอยู่ในระยะไหน

พิษณุโลกอยู่ในระยะที่ 1 ซึ่งกำหนดช่วงคุ้มครองวันที่ 16 พฤษภาคม–15 สิงหาคมของทุกปีครับ ระยะนี้ครอบคลุม 33 จังหวัดและอ่างเก็บน้ำเขื่อนลำปาว จังหวัดใกล้เคียงอย่างน่าน สุโขทัย และพิจิตรก็อยู่ในกลุ่มเดียวกัน ช่วงเวลาที่ต้องจำสำหรับพิษณุโลกจึงสิ้นสุดวันที่ 15 สิงหาคมครับ

พื้นที่ตามประกาศมีทั้งแม่น้ำ ลำคลอง ลำธาร ห้วย หนอง บึง อ่างเก็บน้ำ เขื่อน และลำน้ำสาขา รวมถึงพื้นดินหรือป่าที่น้ำท่วมตามธรรมชาติแล้วเชื่อมต่อกับแหล่งน้ำเหล่านี้ ไม่ได้จำกัดเฉพาะแหล่งน้ำสาธารณะครับ ก่อนออกหมายผมอยากให้ตรวจว่าจุดนั้นอยู่ในพื้นที่และเงื่อนไขใด ไม่ตัดสินจากการเห็นคนอื่นตกอยู่ก่อน

นักตกปลาคันเบ็ดยังตกได้หรือไม่

กรอบมาตรการมีข้อยกเว้นให้เบ็ดทุกชนิด แต่ไม่รวมเบ็ดราว เบ็ดพวงที่ใช้วิธีกระชาก หรือเครื่องมืออื่นที่มีลักษณะคล้ายกันครับ สำหรับคนใช้คันเบ็ด ผมจึงแนะนำให้ดูทั้งชนิดเบ็ดและวิธีใช้ แล้วตรวจเงื่อนไขเฉพาะพื้นที่ประกอบก่อนตก ไม่เหมารวมว่าอุปกรณ์ทุกอย่างที่เรียกว่าเบ็ดจะอยู่ในข้อยกเว้น

เครื่องมืออื่นก็มีเงื่อนไขแยกกัน ผมรวบรวมส่วนที่ควรอ่านให้ครบจากประกาศที่รายงานไว้ดังนี้ครับ

• ตะแกรง สวิง ช้อน ยอ หรือชนาง ต้องมีปากกว้างไม่เกิน 2 เมตร และไม่ใช้วิธีประดาหรือเรียงหน้าไล่ต้อนสัตว์น้ำตั้งแต่ 3 เครื่องมือขึ้นไป
• สุ่ม ฉมวก และส้อม รวมถึงไซ ตุ้ม อีจู้ และลัน อยู่ในรายการเครื่องมือที่อนุญาตตามกรอบนี้
• แหต้องมีความลึกไม่เกิน 6 ศอก หรือ 3 เมตร ตัวเลขนี้เป็นความลึกของแห ไม่ใช่ขนาดที่เลือกวัดเองครับ

รายการข้างต้นช่วยให้เห็นว่าการอนุญาตมีทั้งชื่อเครื่องมือ ขนาด และวิธีทำประมงครับ ถ้าอ่านเพียงชื่อแล้วข้ามเงื่อนไข ก็อาจเข้าใจรายละเอียดไม่ครบ ผมแนะนำให้แยกการตรวจอุปกรณ์ออกจากการตรวจสิทธิ์เข้าพื้นที่ เพราะการผ่านเรื่องหนึ่งยังไม่ได้ตอบอีกเรื่องหนึ่ง

ทำไมต้องคุ้มครองช่วงนี้

ข้อมูลประเมินของกรมประมงในปี 2568 เก็บตัวอย่างปลาทั้งหมด 155 ชนิดจาก 60 แหล่งน้ำ พบช่วงสืบพันธุ์เด่นชัดตั้งแต่ปลายพฤษภาคมถึงปลายสิงหาคม และสูงสุดช่วงปลายกรกฎาคม โดยพบปลาเข้าสู่ช่วงวางไข่ 124 ชนิดครับ ข้อมูลนี้อธิบายว่าทำไมการดูแลปลาในหน้าฝนจึงต้องมองมากกว่าโอกาสกินเหยื่อ

ผมอยากให้ใช้ตัวเลขนี้ทำความเข้าใจเหตุผลของมาตรการครับ ช่วงที่สำรวจพบการสืบพันธุ์กับช่วงวันที่ประกาศบังคับใช้เป็นข้อมูลคนละส่วน เวลาตัดสินว่าจะตกได้หรือไม่ ต้องย้อนกลับไปดูวันที่ พื้นที่ และเครื่องมือในประกาศ ไม่ใช้ช่วงที่ปลาวางไข่เป็นคำตอบแทนกติกาครับ

ตัวอย่างใกล้ตัวคือทุ่งบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก รายงานทุ่งบางระกำเดือนกันยายน 2569 ระบุว่าพื้นที่นี้รองรับน้ำได้สูงสุดประมาณ 400 ล้านลูกบาศก์เมตร และรับน้ำช่วงสิงหาคมถึงตุลาคมของทุกปี เป็นพื้นที่อนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อนและฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำตามธรรมชาติครับ

รายงานเดียวกันระบุว่ากรมประมงปล่อยสัตว์น้ำ 10,510,000 ตัวลงทุ่งบางระกำ ส่วนผลติดตามปี 2568 พบผลผลิตสัตว์น้ำกว่า 1,475.2 ตัน และรายได้ชุมชนมากกว่า 40 ล้านบาท ผมมองว่าตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นความเกี่ยวข้องระหว่างพื้นที่รับน้ำกับการหาเลี้ยงชีพ แต่ข่าวการปล่อยปลาไม่ใช่หลักฐานว่าเปิดให้ตกได้ทุกจุดครับ

โทษของการฝ่าฝืน

ตามรายงานมาตรการข้างต้น การฝ่าฝืนประกาศตามมาตรา 70 แห่งพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 และที่แก้ไขเพิ่มเติม มีโทษปรับ 5,000–50,000 บาท หรือปรับห้าเท่าของมูลค่าสัตว์น้ำที่ได้จากการทำประมงครับ ผมขอให้ตรวจรายละเอียดก่อนลงเบ็ด แทนการคาดเดาจากจำนวนปลาที่ตั้งใจจะจับ

ข้อแนะนำก่อนออกหมายหน้าฝน

ก่อนออกหมาย ผมแนะนำให้ตอบคำถามเหล่านี้ให้ชัดครับ จะไปวันไหน จุดตกอยู่ในพื้นที่ใด เครื่องมือและวิธีใช้ตรงกับข้อยกเว้นหรือไม่ และจังหวัดกำหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมไว้อย่างไร ถ้ายังตอบเรื่องพื้นที่หรือเครื่องมือไม่ได้ ควรหาข้อมูลให้ครบก่อนตัดสินใจตก

ผมอยากให้มือใหม่แยกเรื่องสภาพน้ำออกจากเรื่องฤดูคุ้มครองด้วยครับ ชื่อฤดูน้ำแดงไม่ใช่เหตุผลให้ใช้สีของน้ำแทนวันที่ในประกาศ และการมีคันเบ็ดก็ไม่ใช่เหตุผลให้ข้ามข้อกำหนดของหมาย เมื่อเข้าใจทั้งสองส่วนแล้ว ลองอ่านภาพรวม การตกปลาในประเทศไทย ประกอบการเลือกแหล่งน้ำครับ